“Küresel Asgari Kurumlar Vergisi” Mevzuatı Geldi Çattı. Peki, Kimler Bu Verginin Mükellefi ?
“Küresel Asgari Kurumlar Vergisi” (OECD Pillar 2 / GloBE – Global Minimum Tax) artık birçok ülkede yürürlüğe girmiş durumda ve Türkiye’de de uygulanmaya başlandı. Bu verginin kimler tarafından ödeneceği yani mükellefleri konusunda net bilgiler şöyle:
📌 1) Küresel Asgari Kurumlar Vergisi (OECD Pillar 2) Nedir?
Bu uluslararası vergi reformu, çok uluslu işletme (MNE) gruplarının dünya genelinde elde ettikleri karlar üzerinden en az %15 efektif vergi oranı ödemelerini hedefler. Bu sistem, düşük veya sıfır vergi uygulayan ülkelerdeki kârların da en az %15 etkili kurumlar vergisine tabi tutulmasını sağlar. Deloitte+1
📌 2) Kimler Bu Verginin Mükellefi (Kapsama Girer)?
🧾 A) Çok Uluslu İşletme Grupları (MNE Groups)
Asıl mükellef:
📌 Yıllık konsolide gelirleri toplamda €750 milyon veya daha fazla olan çok uluslu işletme grupları.
👉 Bu eşik, OECD’nin standart kriteridir ve birçok ülkenin düzenlemesinde de aynen uygulanır. OECD+1
Bu grupların:
-
farklı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları,
-
iştirakleri,
-
şubeleri
birlikte değerlendirilir ve grup bazında küresel asgari vergi hesaplanır. OECD
🏢 B) Türkiye’deki Uygulama – Yasal Mükellefiyet
Türkiye, OECD Pillar 2 model kurallarını kendi iç hukukuna “Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi” adıyla dahil etti:
✔ Kanunun adı: 5520 sayılı Kanuna eklenen ilgili hükümler
✔ Yürürlük tarihi: 2 Ağustos 2024 itibarıyla uygulanmaya başlandı. Muhasebetr+1
Bu kapsamda mükellefler:
-
Türkiye’de yerleşik olan bağlı işletmeler:
-
Çok uluslu grup çatısı altındaki Türkiye’deki şirketler,
-
Grup konsolide gelirlerinin dünya çapında ≥ €750M olması halinde. denet.com.tr
-
-
Grubun diğer ülkelerdeki iştirakleri de etkilenir:
-
Grup gelirlerinin düşük vergiye tabi olduğu ülkelerdeki iştirakler üzerinden top-up tax (ek vergi) hesaplanabilir. EY
-
📌 3) Mükellefiyetin Ana Unsurları
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Üst gelir eşiği | Konsolide gelir ≥ €750 milyon (OECD kriteri) OECD |
| Vergilendirilecek kazanç | Faaliyet gösterilen her ülkedeki karlar üzerinden minimum %15 tax hesaplaması OECD |
| Vergi mekanizmaları | – IIR (gelire dahil etme kuralı) – UTPR (alt-vergiyi dengeleme) – QDMTT (nitelikli yurt içi ek vergi) Global Tax News+1 |
| Türkiye’de uygulama | Yerel asgari “tamamlayıcı” vergi ile OECD kuralları iç hukuka aktarılmıştır Muhasebetr |
📌 4) Özetle Kimler Mükellef?
🔹 Türkiye’de veya başka bir ülkede yerleşik olması fark etmeksizin;
🔹 Bir grup şirketi olarak faaliyet gösteren ve yıllık konsolide gelirleri 750 milyon €’yu aşan uluslararası şirket grupları;
🔹 Bu grupların bağlı ortaklıkları/işletmeleri, küresel asgari kurumlar vergisi kapsamında mükellef olur. OECD+1
📌 Ek Notlar
-
Türkiye’de uygulamada QDMTT (Nitelikli Yurt İçi Asgari Ek Vergi) ile düşük vergili kazançlar için ek vergi mükellefiyeti getirilmiştir; bu oran OECD modeline paralel şekilde işler. Ozbek CPA
-
Bazı ülkelerde benzer asgari vergi sistemleri yerel kanunlara entegre edilmiştir. Tax Foundation
