Bütçe yönetimi; işletmenin stratejik hedefleri ile operasyonel ve finansal faaliyetleri arasında köprü kuran, belirli bir dönem için öngörülen faaliyet hacmini, kaynak ihtiyacını ve finansal sonuçları ortaya koyan bütüncül bir planlama ve kontrol sürecidir. Geleceğe yönelik hedef ve beklentilere odaklanan bütçeler, işletmeye özgü ihtiyaçları ve öncelikleri esas alan, yönetim kararlarını doğrudan destekleyen esnek ve dinamik bir raporlama ve izleme aracı niteliği taşır.
Bütçenin temel amacı, işletmenin belirlenen stratejik hedefleri doğrultusunda kaynaklarını nasıl kullanacağını, hangi faaliyetlere öncelik vereceğini ve hedeflenen finansal sonuçlara nasıl ulaşacağını ortaya koymaktır. Bu yönüyle bütçe; yalnızca bir rakamlar bütünü değil, aynı zamanda işletmenin yol haritasıdır.
Bütçe yönetimi sayesinde;
- Faaliyetler önceden planlanır,
- Kaynak tahsisi rasyonel bir zemine oturtulur,
- Performans ölçümü için somut ve ölçülebilir hedefler oluşturulur,
- Gerçekleşmeler ile planlar arasındaki sapmalar erken aşamada tespit edilebilir.
Birçok işletmede bütçe çalışmaları, yalnızca parasal hedeflere değil; satılacak ürün adetleri, üretim ve hizmet kapasitesi, kullanılacak hammadde ve stok miktarları, planlanan işçilik saatleri ve istihdam seviyeleri gibi somut ticari ve operasyonel varsayımlara dayanmaktadır. Bütçe sistematiği içerisinde hangi üründen ne kadar satılacağı, hangi stok kalemlerinin ne ölçüde kullanılacağı ve kaç personel ile hangi kapasitede faaliyet yürütüleceği gibi unsurların açık biçimde tanımlanması; bütçenin yalnızca finansal bir doküman olmaktan çıkıp, işletmenin operasyonel performansının izlenmesine ve yönetilmesine imkân tanıyan bütüncül bir yönetim aracına dönüşmesini sağlar.
Bu nedenle bütçe, KPI’lar, mali ve finansal kontrol mekanizmaları ve somut ticari performans parametreleri ile birlikte ele alındığında anlam kazanır.
